Jak czas ekranowy wpływa na Twoje dziecko?

Brytyjski raport Ministerstwa Edukacji ukazał przerażającą prawdę: 66% 2-latków przekracza limit czasu korzystania z ekranów ustalony przez Światową Organizację Zdrowia. Znają one 12% mniej słów i mają problemy behawioralne ponad dwa razy częściej. Lekiem na to jest jakościowy czas spędzony z maluchem.

W tym artykule przeanalizujemy ustalenia brytyjskiego raportu Ministerstwa Edukacji dotyczącego czasu ekranowego 2-latków. Badanie to opiera się na danych z ponad 4700 rodzin i ujawnia, jak nadmierne korzystanie z ekranów wpływa na rozwój języka i zachowanie maluchów. Sięgnęliśmy po ten raport, bo jako jeden z niewielu na świecie opiera się na masowych danych empirycznych i daje wskazówki, jak chronić nasze dzieci, bez względu na to, w jakim kraju żyjemy.

Z tego artykułu dowiesz się:

1. Czym jest raport “Children of the 2020s: home learning environment and screen time at age 2”?
2. Jakie są główne wnioski raportu?
3. Jaki wpływ na czas ekranowy mają zdrowie psychiczne i sytuacja finansowa rodziców?
4. Jakie są skutki oglądania ekranów dla rozwoju dziecka?
5. Co możesz zrobić, żeby dziecko bezpiecznie korzystało z ekranów?

Czym jest raport “Children of the 2020s: home learning environment and screen time at age 2”?

W styczniu 2026 roku zespół naukowców z pięciu uniwersytetów w Wielkiej Brytanii przedstawił raport “Children of the 2020s: home learning environment and screen time at age 2”. Podsumowano w nim badania nad wpływem czasu ekranowego na naukę nowych umiejętności wśród 4758 dzieci między 24 a 25 miesiącem życia.

Przy okazji sprawdzono, ile czasu rodzice poświęcają na naukę poprzez zabawę z dzieckiem i użyto do tego wskaźnika HLE-Index. Maluchy żyjące w domu o wyższym wskaźniku zaczynają mówić wcześniej, a ich słownictwo jest lepiej rozwinięte.

---

HLE-Index (Home Learning Environment Index) pokazuje, jak bardzo środowisko domowe sprzyja małemu dziecku w rozwoju poznawczym i językowym.

Mierzy, m.in. ile czasu rodzic wraz z dzieckiem:

• czyta lub przegląda książeczki,
• bawi się z wykorzystaniem liter,
• bawi się z wykorzystaniem cyfr,
• uczy się piosenek i rymowanych wierszyków,
• maluje lub rysuje.

Wysoki HLE-Index poprawia wyniki dziecka i jego perspektywy na przyszłość niezależnie od statusu społeczno-ekonomicznego rodziny.

Niestety, wśród rodzin zmagających się z wyzwaniami jest on widocznie niższy:

• ubóstwo obniża HLE o 45%,
• niskie wykształcenie obniża HLE o 44%.

---

Raport jest częścią programu COT20s, które bada rozwój małych dzieci urodzonych w Wielkiej Brytanii w latach 20. XXI wieku. To pierwsze duże badanie tego typu od 20 lat.

Jakie są główne wnioski raportu?

Okazuje się, że średni czas ekranowy 2-latka wynosi 129 minut. Aż 66% maluchów przekracza maksymalny czas rekomendowany przez Światową Organizację Zdrowia (60 minut), często kilkukrotnie. Ma to wpływ na zasób słownictwa oraz występowanie problemów emocjonalnych i behawioralnych.

Co wiemy o czasie ekranowym brytyjskich 2-latków?

W badanym okresie (2023-24):

• najwyższy czas ekranowy wyniósł ponad pięć godzin dziennie, a najniższy – 44 minuty,
• co piąty 2-latek grał już w gry komputerowe,
• zamiłowanie do gier komputerowych zwiększało dzienny czas ekranowy średnio o 11 minut,
• 12% więcej dzieci przekraczało limit WHO w stosunku do badań sprzed dekady (34% i 46%),
• na czas ekranowy dzieci miały wpływ zarobki, zdrowie psychiczne, poziom wykształcenia, przynależność rodziny do grupy etnicznej rodziców lub opiekunów.

Co ciekawe, na poprzednim etapie badania okazało się, że 9-miesięczne dzieci spędzały przed ekranami średnio 29 minut dziennie, choć lekarze powtarzają, że nie powinny tego robić w ogóle.

Czemu powinieneś oglądać filmy razem z dzieckiem?

Ważnym aspektem spędzania czasu wolnego przed telewizorem czy tabletem jest obecność rodzica. Pozwala to kontrolować czas i rodzaj oglądanych treści, wyjaśnić dziecku, co dzieje się na ekranie i zbudować silniejszą więź.

Tymczasem w Wielkiej Brytanii jedynie 26% opiekunów oglądało filmy razem z 2-latkiem.

Jaki wpływ na czas ekranowy mają zdrowie psychiczne i sytuacja finansowa rodziców?

Wielu Brytyjczyków mierzy się z wyzwaniami takimi jak depresja, niska płaca i samodzielne rodzicielstwo. Czynniki te, podobnie jak pochodzenie etniczne i kiepskie wykształcenie, mają bezpośredni wpływ na czas przed ekranami ich dzieci i zwiększają go nawet dwukrotnie.

Aspekt	Czas spędzony przed ekranem / dzień
Dochód gospodarstwa domowego	179 minut (najubożsi) 97 minut (najbogatsi)
Wykształcenie głównego opiekuna	186 minut (najniższe wykształcenie) 98 minut (najwyższe wykształcenie)
Depresja głównego opiekuna	182 minuty (chory) 135 minut (zdrowy)

Najmniejszy wpływ miała depresja, a największy – poziom wykształcenia.

Te różnice nie mogą jednak być przyczyną stygmatyzacji tych grup. Na przykład niska płaca rodzica wiąże się z wysokim poziomem stresu, permanentnym zmęczeniem, brakiem czasu z powodu nadgodzin i konfliktami rodzinnymi wywołanymi życiem z ciągłym napięciu. Często staje się to powodem kolejnych problemów, np. epizodami depresyjnymi.

W sytuacji, kiedy opiekun dosłownie walczy o przetrwanie rodziny, trudno wymagać od niego spędzania wielu godzin dziennie na radosnej, kreatywnej zabawie z dzieckiem. Czas ekranowy staje się jedynie efektem problemów systemowych w państwie.

Jakie są skutki oglądania ekranów dla rozwoju dziecka?

Oglądanie filmów i granie w gry ma swoje konsekwencje, takie jak zubożałe słownictwo, problemy emocjonalne i behawioralne.

Jak czas ekspozycji na ekrany jest powiązany z zasobem słownictwa?

Brytyjskie 2-latki dzieci mogły powiedzieć średnio 21 słów z zestawu 34 słów powszechnie używanych przez dzieci w tym wieku. Im więcej czasu spędzonego przed ekranem, tym mniej słów używa pociecha.

Jak różne czynniki wpływają na rozwój mowy u 2-latków?

Aspekt	Liczba słów z zestawu 34 używanych przez 2-latki
Depresja głównego opiekuna	56% (chory) 62% (zdrowy)
Dochód rodziny	53% (niski) 68% (wysoki)
HLE-Index	44% (niski) 74% (wysoki)
Czas ekranowy	53% (>5 godzin) 65% (≤60 minut)

Na szczęście okazuje się, że wpływ ekranów można zniwelować, np. spędzając czas z dzieckiem na czytaniu czy rozmowie – to HLE-Index miał największy wpływ na zasób słownictwa.

Czy ekrany mają wpływ na problemy emocjonalne i behawioralne?

Dużo mówi się, że spędzanie czasu przy komputerze może np. wywoływać agresję. Brytyjscy badacze odkryli jednak, że to wykształcenie i finanse opiekunów mają silniejszy związek z problemami emocjonalnymi i behawioralnymi wśród małych dzieci.Wciąż jednak wiele godzin spędzanych przed telewizorem czy tabletem generuje ponad dwukrotnie większe ryzyko.

Aspekt	Problemy emocjonalne i behawioralne 2-latków
Depresja głównego opiekuna	41% (chory) 23% (zdrowy)
Dochód rodziny	41% (niski) 12% (wysoki)
Wykształcenie głównego opiekuna	48% (wysokie) 15% (niskie)
Samodzielne rodzicielstwo	39% (jeden opiekun) 21% (dwóch opiekunów)
Czas ekranowy	39% (>5 godzin) 17% (średnio 44 minuty)

Jakie inne problemy generuje długa ekspozycja na ekrany u dzieci?

Czas z ekranami może wpływać na całe ciało dziecka i powodować:

• wady postawy,
• zaburzenia snu,
• problemy z widzeniem,
• nadwaga i otyłość,
• trudności w prowadzeniu rozmów,
• brak koncentracji podczas nauki.

 

Co możesz zrobić, żeby dziecko bezpiecznie korzystało z ekranów?

Ani my ani nasze dzieci nie uciekniemy od ekranów, trzeba nauczyć się z nich korzystać, tak, by ułatwiały nam życie i pomagały w rozwoju.

Jaki czas ekranowy rekomenduje Światowa Organizacja Zdrowia?

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wychowanie dzieci powinno się skupiać na interakcjach z rodzicami lub opiekunami oraz aktywności fizycznej.

Im mniej ekranów, tym lepiej, choć WHO przygotowało rekomendacje czasu spędzanego przed ekranami i w ruchu, których pilnowanie może pomóc dbać o dziecko.

Wiek dziecka [lata] / rekomendacje WHO	Czas ekranowy [minuty]	Aktywność ruchowa [minuty]
0–2	0	180
2–4	60	180
5–17	120 (+ edukacja w szkole)	Indywidualnie

Jak możesz zadbać o higienę cyfrową swojego dziecka od dziś?

Większość działań jest darmowa, wystarczy odrobina zaangażowania i chęci. Zebrane poniżej porady to najskuteczniejsze sposoby, jak zadbać o bezpieczeństwo dziecka przed ekranem, bez wydawania dodatkowych pieniędzy.

• Obserwuj zachowanie dziecka: czy pojawiły się niepokojąca mimika lub słownictwo, czy jest nadpobudliwe, senne albo narzeka na bóle głowy lub oczu;
• pilnuj żelaznego limitu 60 minut dla 2-4-latka i 120 minut dla starszych dzieci;
• wybieraj polecane przez specjalistów filmy i gry, które rozwijają;
• stosuj metodę 20-20-20 (co 20 minut niech dziecko przez 20 sekund patrzy na obiekt oddalony od niego o 20 metrów);
• utwórz strefy wolne od ekranów, np. samochód, jadalnia, kuchenny stół;
• zainstaluj na urządzeniach, z których korzysta dziecko aplikacje do kontroli czasu i treści, np. rządowa mOchrona;
• wybieraj gry i filmy odpowiednie dla kategorii wieku Twojego dziecka;
• zadbaj o dobre oświetlenie, ergonomiczne siedzisko i odpowiednią postawę ciała dziecka podczas korzystania z ekranów;
• dopilnuj, by na dwie godziny przed snem ekrany były wyłączone;
• daj przykład – zamieniaj jak najczęściej ekrany na spacery, planszówki i książki;
• poproś opiekunów w żłobku swojego dziecka o spotkanie edukacyjne dot. ekranów dla wszystkich rodziców.

Jeśli Twoje dziecko spędza zdecydowanie zbyt dużo czasu przed ekranem, rozważ zakup okularów do komputera, to prosty sposób na zmniejszenie obciążenia oczu.

Brytyjski rząd zapowiada, że w kwietniu 2026 opublikuje pierwsze zalecenia dotyczące korzystania z ekranów dla dzieci z różnych grup wiekowych.

 

Bibliografia:

“Children of the 2020s: home learning environment and screen time at age 2”. Prof. Barnes J., Dr Bernardi M., Prof. Calderwood L., Prof. Crawford C., Deepchand K., Prof. Dockrell J., Prof. Fearon P., Ferguson C., Dr Fish L., Prof. Goodman A., van de Grint-Stoop J., Dr Heng J.A., Knibbs S., Prof. MacMillan L., Dr Mathers S., Pickering K., Prof. Ploubidis G., 2026. [https://assets.publishing.service.gov.uk/media/695fc42241ddb40d13f76527/COT2020s_-_home_learning_environment_and_screen_time_at_age_2_-_research_brief.pdf]
“Małe dzieci i ekrany”. Ministerstwo Cyfryzacji, 2023. [https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/male-dzieci-i-ekrany]
“Parents of under-fives to be offered screen time guidance”. McArthur T., 2026. [https://www.bbc.com/news/articles/c041e9xn3leo]